Onlangs vroeg ik me af waar het Franse woord chez oorspronkelijk van afgeleid is. Het doet op het eerste gezicht on-Romaans aan en ik wilde graag weten of het misschien een Keltische oorsprong had.
Online bronnen leren echter dat chez wel degelijk uit het vulgaire Latijn afkomstig is. Het is de Franse variant van het woord casa dat in het klassieke Latijn iets als eenvoudig huis of hut - het normale woord voor huis in het klassieke Latijn was domus - betekende en dat in het Spaans, Portugees en Italiaans de standaardterm voor (t)huis werd, net als casă in het Roemeens. (Vergelijk dit overigens met het woord 'hut' dat door sommige Nederlanders tegenwoordig in de betekenis van 'huis' wordt genruikt, net als andere 'stoere' woorden zoals 'kiet'.)
Chez betekent dus oorspronkelijk zoiets als "huis" en tegenwoordig nog steeds "in het huis van". Van daaruit heeft het langzamerhand een algemenere betekenis gekregen die men ruwweg kan samenvatten als "bij".
Hier de tekst van Wiktionnaire:
Français
Origine et histoire de « chez »
Étymologie
Fait chiese, chese (« maison ») en ancien français, altéré en chez en raison de son emploi proclitique, du latin casa (« maison »).
La forme pleine survit dans la toponymie sous la forme chaise (orthographié ainsi par confusion avec le mot chaise) : La Chaise-Dieu, Les Chaises, etc.
Préposition
chez /ʃe/
(1) Dans la maison de, au logis de; associé au lieu de résidence ou d'activité d'une personne.
Chez le coiffeur. Chacun est maître chez soi. Je viens de chez vous.
(2) (Par extension) Se dit du pays natal, du lieu qu’on habite ordinairement.
L’air de ce pays ne lui convenait pas, il a été obligé de retourner chez lui.
(3) Parmi.
Il y avait telle coutume chez les Grecs.
(4) (Figuré) En la personne de quelqu’un.
C’est chez lui une habitude.
(5) (Figuré) (Par extension) Dans les œuvres de quelqu’un.
On trouve ce récit chez Hérodote.
Dérivés
chez-moi, chez-soi
faire comme chez soi
T. Rivas

Geen opmerkingen:
Een reactie posten