Ons

Volgens mijn goede vriendin Anny Dirven wordt het Brabantse o(n)s in combinatie met een persoon, bijvoorbeeld in de combinatie Ons mam,anders gebruikt dan het Nederlandse woord onze. Volgens haar wordt ons beperkt tot leden van het gezin dat men zelf heeft gesticht of waar men uit voortkomt. Zo zegt zij over een dochter van haar wel "Ons Caroline" maar de man van die dochter wordt gewoon alleen aangeduid met de voornaam. Een broer van Anny is "Ons John", maar zijn vrouw moet het bezittelijk voornaamwoord ons ontberen.

In het taalgebruik van Anny ontbreekt het "ons" eigenlijk nooit als ze het over naaste familieleden heeft. Ze heeft het dus nooit over "Caroline" maar altijd alleen over "ons Caroline".

(Natuurlijk spreekt Anny Caroline wel aan met "Caroline" en niet met "ons Caroline" en Caroline noemt haar ook "mam" in plaats van "ons mam". Als je dit vertaalt naar de Latijnse naamvallen dan is de

nominativus van Caroline: ons Caroline,
genitivus: van ons Caroline,
dativus: aan ons Caroline,
accusativus: ons Caroline,
ablativus: ons Caroline, en
vocativus: Caroline.)

Dit alles verschilt opvallend van het gebruik van het ABN "onze", dat bijvoorbeeld gebruikt kan worden voor vrienden, huisdieren en zelfs politici. "Onze Piet" kan zowel op een collega of directeur slaan als op een vriend of een broer (in het algemeen op iemand uit de sociale kring waar men zichzelf toe rekent), maar het Brabantse "ons Piet" slaat alleen op een naast familielid. Bovendien is er niets dwingends aan het gebruik van onze, het is geen standaard, onmisbaar bezittelijk voornaamwoord dat je niet los kunt koppelen van de naam of het zelfstandig naamwoord.

Als dit niet klopt, verneem ik dat graag.

Leren op een matras

Het Nederlandse woord matras is mogelijk afgeleid van de naam van een Indiase stad, de stad Chennai in Tamil Nadu die vroeger Madras heette. Daar kwamen vroeger (en misschien nog steeds wel) felgekleurde katoenen stoffen vandaan.
De naam Madras is zelf afgeleid van het Arabische woord Madrassa dat (koran)school betekent. Volgens sommige bronnen verwijst het woord matras naar de matjes of kleedjes die men in een madrassa kan gebruiken om op te zitten of bidden.

Hoe het ook precies zij, het woord matras hangt volgens dergelijke theorieën in ieder geval samen met het arabische woord voor school. Ironisch daarbij is dat wat men pleegt te doen op een matras (slapen, dromen, e.d.) niet direct hetzelfde is als wat men op een school geacht wordt te doen. Behalve natuurlijk wanneer je een (leer)boek leest in bed.

Een andere theorie is wat minder interessant, namelijk dat matras wel afgeleid is uit het Arabisch, maar dan van het woord mathara dat leren zak betekent of matrah, een 'plaats waar men iets naartoe gooit'.

Toch curieus in ieder geval dat matras uit het Arabisch stamt. Net als overigens het woord divan, dat het Arabisch zelf weer ontleend heeft aan het Perzische devan. Devan betekende oorspronkelijk iets als boek, toen boekhouding, vervolgens in het verlengde daarvan raadkamer, en tot slot een langgerekte bank in zo'n kamer.
Ook het woord sofa komt uit het Arabisch (suffah), via het Turks.

Kouder gevoel na binnenkomst

Ik ben een koukleum maar als het koud buiten is, voelt het vaak minder koud aan dan als ik net weer binnenkom in een warme kamer. Ik voel dan pas goed hoe koud het is geweest en merk vaak onwillekeurig op: "Goh, het is toch wel echt koud buiten".

Gek genoeg roept dat dan meestal geen herkenning op als ik iemand op bezoek heb. Alsof ze het verschijnsel zelfs niet kennen.

Ik vraag me af of het fenomeen primair berust op een fysiologisch proces of dat ik zolang ik buiten ben mijn gevoelens van kou pleeg te onderdrukken zodat ze pas als ik weer 'veilig' binnen ben helemaal tot me doordringen.