Ons

Volgens mijn goede vriendin Anny Dirven wordt het Brabantse o(n)s in combinatie met een persoon, bijvoorbeeld in de combinatie Ons mam,anders gebruikt dan het Nederlandse woord onze. Volgens haar wordt ons beperkt tot leden van het gezin dat men zelf heeft gesticht of waar men uit voortkomt. Zo zegt zij over een dochter van haar wel "Ons Caroline" maar de man van die dochter wordt gewoon alleen aangeduid met de voornaam. Een broer van Anny is "Ons John", maar zijn vrouw moet het bezittelijk voornaamwoord ons ontberen.

In het taalgebruik van Anny ontbreekt het "ons" eigenlijk nooit als ze het over naaste familieleden heeft. Ze heeft het dus nooit over "Caroline" maar altijd alleen over "ons Caroline".

(Natuurlijk spreekt Anny Caroline wel aan met "Caroline" en niet met "ons Caroline" en Caroline noemt haar ook "mam" in plaats van "ons mam". Als je dit vertaalt naar de Latijnse naamvallen dan is de

nominativus van Caroline: ons Caroline,
genitivus: van ons Caroline,
dativus: aan ons Caroline,
accusativus: ons Caroline,
ablativus: ons Caroline, en
vocativus: Caroline.)

Dit alles verschilt opvallend van het gebruik van het ABN "onze", dat bijvoorbeeld gebruikt kan worden voor vrienden, huisdieren en zelfs politici. "Onze Piet" kan zowel op een collega of directeur slaan als op een vriend of een broer (in het algemeen op iemand uit de sociale kring waar men zichzelf toe rekent), maar het Brabantse "ons Piet" slaat alleen op een naast familielid. Bovendien is er niets dwingends aan het gebruik van onze, het is geen standaard, onmisbaar bezittelijk voornaamwoord dat je niet los kunt koppelen van de naam of het zelfstandig naamwoord.

Als dit niet klopt, verneem ik dat graag.

'Werken'

Enkele maanden geleden vroeg een vriend van mij of ik ooit 'gewerkt' had. Hij wist dat ik onder meer docent ben bij diverse schriftelijke en live cursussen, eigen onderzoek heb gedaan en veel artikelen en boeken heb geschreven. Kennelijk beschouwde hij dit niet als 'werken'.

Dezelfde vriend vroeg zich korter geleden af waarom ik zo moe was. Ik antwoordde omdat ik hard gewerkt had. Hij mompelde toen: "Ja, da's waar ook, als je met je hoofd werkt, kan dat af en toe ook vermoeiend zijn".

Het lijkt er dus op dat voor de man in kwestie 'werken' in eerste instantie de betekenis heeft van 'fysieke arbeid verrichten'.

Dat dit vaker het geval kan zijn, bleek toen een vriendin over mensen van de reinigingsdienst opmerkte: "Dat zijn mensen die echt werken, en waar we niet buiten kunnen."